W Gorajcu stanął Pomnik Wolności Chłopskiej. To oddolna inicjatywa mieszkańców, społeczników i pasjonatów historii ludowej, którzy przypominają o jednym z najważniejszych momentów w dziejach polskiej wsi – zniesieniu pańszczyzny w Galicji w 1848 roku.
W miniony weekend, podczas obchodów Dnia Wolności Chłopskiej, Gorajec w gminie Cieszanów zgromadził osoby chcące kultywować pamięć, wspólnotę i rozmawiać o historii ludzi, których przez dziesięciolecia brakowało w podręcznikach.
Jak podkreśla Marcin Piotrowski, prezes Stowarzyszenia Folkowisko:
Dzięki zaangażowaniu mieszkańców i zapaleńców przypominamy jeden z najważniejszych momentów w historii ludowej Polski. Jedną z najważniejszych bezkrwawych rewolucji społecznych, o której nie mówi się tak mocno w książkach historycznych, jak naszym zdaniem powinno się mówić.
Wydarzenie odbyło się dokładnie 178 lat po zniesieniu pańszczyzny w Galicji przez cesarski edykt z 1848 roku. Był to moment przełomowy dla milionów mieszkańców wsi – początek procesu wychodzenia ze świata feudalnej zależności i poddaństwa. Jak przypominają organizatorzy, w czasie gdy w Stanach Zjednoczonych trwały spory i wojna wokół niewolnictwa, ponad 80 procent mieszkańców ziem polskich również nie mogło swobodnie decydować o swoim życiu, miejscu zamieszkania czy pracy, tkwiąc w systemie pańszczyźnianym.
Jak przypomina przygotowane na tę okoliczność opracowanie etnograficzne autorstwa Magdaleny Zych, święta zniesienia pańszczyzny były przez dekady jednymi z najważniejszych uroczystości w wielu wsiach wschodniej Polski. Organizowano wówczas procesje, wspólne modlitwy, zabawy, a także stawiano pomniki i krzyże pańszczyźniane. W wielu miejscowościach to właśnie te kamienne obiekty były pierwszymi ludowymi upamiętnieniami wystawionymi przez samych chłopów ze społecznych składek.
W Gorajcu postanowiono wrócić do tej tradycji nie poprzez rekonstrukcję muzealną, ale poprzez wspólnotowe działanie. Jak podkreśla Grzegorz Ciećka, wiceprezes Stowarzyszenia Folkowisko i pomysłodawca odnowienia Pomnika Wolności Chłopskiej:
Ostatni taki pomnik, o którym wiemy w naszej okolicy, powstał w 1945 roku. Chcieliśmy przywrócić tę tradycję i pokazać, że pamięć o wolności chłopskiej może być żywa także dziś.
Sam proces tworzenia monumentu miał partycypacyjny charakter. Każdy mógł przyłożyć rękę do jego powstania: ułożyć kamień, wykuć fragment napisu czy pozostawić własny ślad.
Kulminacyjnym momentem obchodów Dnia Wolności Chłopskiej była procesja do oryginalnego krzyża pańszczyźnianego z 1850 roku, stojącego do dziś w centrum Gorajca. Uczestnicy, śpiewając tradycyjne pieśni, przeszli wspólnie przez wieś dokładnie tak, jak robili to mieszkańcy galicyjskich osad przez kolejne dziesięciolecia po zniesieniu poddaństwa.
Wydarzenie wsparł Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, a organizatorem było Stowarzyszenie Folkowisko.
Fot. Stowarzyszenie Folkowisko.
Tańce z widłami też były tak jak dawniej?
Pani Ado, żaden chłop z widłami nigdy nie tańczył, tylko używał ich do ciężkiej roboty, nabija się pani z ciężkiej pracy przy gnoju? Kultura chłopska swędzi?
Kultura ukraińska tak. Widlarze to przecież mordercy z UPA.
Zniesienie pańszczyzny i uwłaszczenie chłopów miało fundamentalny, pośredni wpływ na rozwój komunizmu w Polsce. Uwolnienie i usamodzielnienie chłopów zapoczątkowało procesy społeczne i gospodarcze, które po dekadach stały się podatnym gruntem dla ideologii komunistycznej.
@Kmicic, ale bełkot, chcesz powiedzieć że oddanie ludziom wolności przyczyniło się potem do ich zniewolenia? Niecodzienny punkt widzenia.
Z takiej pokrętnej logiki wynika że wypadałoby przywrócić pańszczyznę .
Każdy chłop tak wtedy jak i dziś posiada zarówno widły jak i siekierę , więc o co ci chodzi?
O gloryfikowanie Ukrów w Gorajcu. O imprezy z ich udziałem, chlanie i podrygi z widłami przy ognisku.
@Ada, Ktoś tam kogoś gloryfikuje? Nie wiem dlaczego mam nieodparte wrażenie że nienawiść przez panią przemawia.
A przez pana co? Kocha pan rezunów i ich potomków? Współczuję.
Kmicic vel Babinicz.
Czytam tak Twój komentarz i śmieję. No bo znalazł się Nam na forum jakiś szlachcic. Ba. Zresztą Kmicic 😀
Jak głosi jeden kawał. Tylko ludzie prości mogą zbudować komunizm. I podstawą zainstenia komunizmu w Polsce była prowincja. Czyli robotnicy z miast oraz ludnośc wiejska. Jako, że komunizm ma chwytliwe hasła, ze wszystkim tyle samo to wśród prostych ludzi populizm zadziałał.
A czego ludzi na wsi był ,,prosty”. To nie wina zniesienia pańszczyzny. To wina dostępu do edukacji i panujaca bieda.
Określiłeś się kiedyś jako Babinicz jako człowiek prosty. Tak samo uwierzyłeś w PiS jak biedota na wsiach w komunizm. A nawet ten fanatyzm jedn od drugiego za dużo się nie różni. Bo oglądając dzieiszy Marsz gdzie zwieziono ludzi z całej Polski a jest ich coraz mniej z marszu na marsz i słysząc jak ludzie sa faktycznie to aż widziałem, że gdyby nie to, ze za pobicie czy zabicie drugiego czlowieka za poglądy polityczne mozna było zabijać bez kary więzienia to by tego dokonali. To jest taki stopień fanatyzmu. Zaślepiony.
A ty wierz w PO.🤣🤣🤣 Powodzenia.🤣
Jakoś wielce w nich nie wierzę ani nie jestem fanatykiem PO. Po prostu wolę ich od PiS-u. Wolę żyć w wolnym państwie gdzie nikt mi nie kreuje wroga do którego mam żywić nienawiść jak to bylo za czasow PiS.
A przez pana co? Kocha pan rezunów i ich potomków? Współczuję.
A gdzie widły i siekiera po bokach??!!
A gdzie widły i siekiera po bokach??!!
A dlaczego to w takiej wsi jak Gorajec?
jak zwykle pan Leszek celnie
https://youtu.be/cINJnWWaW_c?si=CnqWJg4lq8AtDr2Q
Pani Ado. Widzę, że nie mogła Pani spać z jakiejś nienawiści skoro pisze Pani komentarze tak wcześnie rano 😉 Pytanie tylko czy to do mnie też bylo bo jest powtórka czy tylko do ,,chłopski syn”?
Tak, tak, każdy pracujący na zmiany, o innym rozkładzie dnia jest pełen nienawiści do … no właśnie … do czego czy kogo? Pewnie do kogoś, kto nienawidzi PiS-u. Nie sądź, człeku, ludzi według siebie. Twoje zjadliwe komentarze nie robią na mnie wrażenia, a wyrażanie opinii to prawo każdego czytelnika. Pozdrawiam.
Dobra. Ok. Pracuje Pani na zmiany. Każdy oczywiście ma prawo do wyrażenia opinii i ja nikomu tego nie odbieram. Ale też nie wstaję od razu nie atakuję forum i lecę na ostro jak Pani 😉
Co takiego? A teraz co pan robi? Nie „pracuję na zmiany” ani nie wstaję raniutko. Ale wymysły.😂 Wie pan dlaczego cesarz austriacki dał chłopom „wolność” od pańszczyzny? Żeby pomóc Rosjanom w zwalczeniu powstania styczniowego. Wielu z zaboru austriackiego szło na pomoc rodakom w zaborze rosyjskim. Tak, dał tę wolność. Byli wolni jak ptaki, bez ziemi i możliwości zarobku, ale mogli narzekać na panów jak dawniej. Wracających, którzy przeżyli powstanie, witali żandarmi austriaccy. Polowano na nich po wsiach, namawiano do wydawania władzom, bito pod pręgierzem np. ojca, żeby wydał syna ( fakt z okolic Przeworska). Wiem dużo na ten temat, lubię historię i czytam dużo, co każdemu polecam.