W ubiegłym roku grudzień w powiecie lubaczowskim obfitował w kiermasze. 6 grudnia na Rynku w Lubaczowie odbył się Kiermasz Bożonarodzeniowy Rękodzieła Artystycznego, tydzień później stoiska stanęły na Rynku w Narolu, a 21 grudnia dziedziniec ratusza w Oleszycach zamienił się w świąteczne miasteczko. Dwa dni później lokalni przedsiębiorcy, rękodzielnicy i gospodynie znów spotkali się na lubaczowskim Rynku. Dla wielu twórców i małych producentów to jedne z najważniejszych tygodni w roku. Udany dzień przy kramie rzadko zależy jednak wyłącznie od samego kiermaszu. Poniżej plan, który zaczyna się kilka tygodni wcześniej i kończy dopiero po powrocie do domu.
Druga połowa listopada: zgłoszenie i kilka pytań
W poprzednich latach zapowiedzi grudniowych kiermaszy pojawiały się zwykle w drugiej połowie listopada. Tak było z kiermaszem w Narolu, na który Gminny Ośrodek Kultury przyjmował zgłoszenia telefonicznie, i z kiermaszem rękodzieła w Lubaczowie. Warto więc już teraz śledzić strony gmin, ośrodków kultury i lokalnych stowarzyszeń. Lepiej zgłosić się wcześniej, niż czekać do ostatnich dni przed wydarzeniem.
Przy zgłoszeniu dobrze jest od razu dopytać o sprawy, które zimą mają większe znaczenie niż latem:
- od której godziny można wjechać na plac i rozkładać stoisko, zwłaszcza gdy kiermasz rusza już o 9.00,
- czy organizator zapewnia stół, zadaszenie lub domek, czy wystawca przyjeżdża z własnym sprzętem,
- czy przy stanowisku będzie prąd i jakie urządzenia można do niego podłączyć,
- na jakiej nawierzchni stanie stoisko, bo od tego zależy sposób mocowania namiotu,
- do której godziny trzeba zwolnić miejsce, bo zimowy demontaż po zmroku trwa dłużej niż letni.
Odpowiedzi warto zapisać w jednym miejscu, najlepiej osobno dla każdego kiermaszu. W grudniu terminy szybko się mieszają, a każdy organizator ma trochę inne zasady.
Tydzień przed: towar, który nie lubi mrozu
Na kiermaszach w regionie króluje rękodzieło. Organizatorzy lubaczowskiego kiermaszu zapowiadali w ubiegłym roku stroiki, kartki, ozdoby świąteczne, serwety, choinki i pierniki. Każdy z tych wyrobów inaczej znosi grudniowy chłód.
Szkło i szkliwiona ceramika nie boją się zimna, ale źle znoszą gwałtowne zmiany temperatury. Pudełko wniesione z mroźnego samochodu do ciepłego pomieszczenia lepiej otworzyć dopiero po chwili. Pierniki, miody i przetwory warto przewozić w skrzynkach z pokrywą, a nie w otwartych kartonach, które szybko nasiąkają wilgocią. Serwety, kartki i papierowe ozdoby można wykładać partiami, a zapas trzymać w zamykanych pojemnikach pod stołem.
Tydzień przed kiermaszem to także dobry moment na cenówki. Najlepiej wydrukować je większą czcionką i zalaminować. Odręczne karteczki szybko rozmazują się od wilgoci, a klient w rękawiczkach rzadko ma ochotę dopytywać o cenę. Ceny zaokrąglone do pełnych złotych przyspieszają wydawanie reszty, co przy zmarzniętych palcach ma niemałe znaczenie. Warto też przygotować kilkadziesiąt prostych wizytówek z nazwą pracowni i numerem telefonu. Część osób ogląda stroiki czy ozdoby na kiermaszu, a decyzję o zamówieniu podejmuje dopiero kilka dni później.
Kto wybiera się na kilka kiermaszy, powinien policzyć zapas osobno na każdy z nich. Czterogodzinny poranny kiermasz rękodzieła ma zupełnie inny rytm sprzedaży niż popołudniowy jarmark z koncertami i spotkaniem z Mikołajem. Pierwszy grudniowy kiermasz dobrze potraktować jak próbę. Wystarczy zapisać, co i o której godzinie się sprzedawało, a potem na tej podstawie spakować się na kolejny rynek.
Wieczór przed: pakowanie od końca
Samochód najlepiej pakować w kolejności odwrotnej do tej, w jakiej będzie rozkładane stoisko. Najbliżej klapy bagażnika powinny leżeć namiot, obciążniki i stół, bo te rzeczy są potrzebne jako pierwsze. Towar wyjmuje się dopiero wtedy, gdy stoisko już stoi.
Tam, gdzie organizator nie zapewnia zadaszenia, zwykle wystarcza namiot 3×3 m. Zimą przydają się w nim ściany boczne, choć niekoniecznie wszystkie. Tylna ściana osłania zapas towaru i sprzedawcę, a otwarty front zaprasza klientów. Przy wyborze sprzętu warto sprawdzić, czy ściany montuje się osobno, bo wtedy ich liczbę można dobrać do pogody. Trzeba też pamiętać, że każda zamontowana ściana zwiększa napór wiatru na konstrukcję. Namioty handlowe od 2×2 do 4×8 m, ze stelażem stalowym lub aluminiowym i oddzielnie montowanymi ścianami, oferuje między innymi sklep NamiotPro, a dostępne rozmiary można porównać tutaj. Na rynkowej kostce nie da się wbić śledzi, dlatego nogi namiotu trzeba obciążyć. Obciążniki kupuje się zazwyczaj osobno, więc warto sprawdzić, czy na pewno są w bagażniku.
Do tego krótka lista rzeczy, o których zimą łatwo zapomnieć:
- gruba mata lub drewniana paleta pod nogi,
- termos z gorącą herbatą i zapasowa para skarpet,
- rękawiczki bez palców, w których łatwo wydać resztę,
- folia lub pokrowce na towar na wypadek mokrego śniegu,
- lampy LED z naładowanymi akumulatorami na popołudniowe wydarzenia,
- papier do pakowania i zapas toreb.
Rano na rynku: najzimniejsza jest pierwsza godzina
Kiermasze w Lubaczowie i Narolu ruszały w ubiegłym roku o 9.00, więc stoiska trzeba było rozkładać wcześnie, często w porannym mrozie. Na przedświątecznym kiermaszu 23 grudnia o tej samej godzinie harcerze z Hufca ZHP Lubaczów zaczynali dzielić się Betlejemskim Światełkiem Pokoju, dlatego stoisko warto mieć gotowe, zanim na rynek przyjdą pierwsi mieszkańcy. Najszybciej marzną stopy, bo przez kilka godzin stoją na zimnym bruku. Mata albo paleta pod nogami daje więcej niż kolejny sweter. Dobrze sprawdza się też ubranie na cebulkę i druga osoba przy stoisku, która pozwoli na krótką przerwę w ciepłym miejscu.
Rano warto przetrzeć blat ze szronu i rozłożyć obrus dopiero na suchym stole. Towar wykłada się stopniowo, zaczynając od rzeczy, którym chłód nie szkodzi. Pierniki i wyroby zapakowane w papier mogą poczekać w skrzynce, aż na rynku pojawią się pierwsi klienci.
Mróz osłabia także baterie i akumulatory, przez co urządzenia szybciej się wyłączają. Terminal płatniczy i telefon lepiej nosić w wewnętrznej kieszeni kurtki, niż zostawiać na stole. Przyda się również zapas drobnych, bo nie każdy klient płaci kartą.
Popołudnie i zmrok: jarmark przy ratuszu
Inaczej wygląda wydarzenie takie jak Jarmark Świąteczny w Oleszycach, który w ubiegłym roku trwał w niedzielne popołudnie. W drugiej połowie grudnia słońce zachodzi przed szesnastą. Podczas jarmarku dziedziniec ratusza wypełniały iluminacje, kolędy ze sceny i kramy kilkudziesięciu wystawców. W takiej scenerii nieoświetlone stoisko po prostu znika.
Przed wyjazdem warto zapytać organizatora, czy przy stanowisku będzie gniazdko i jakie urządzenia można do niego podłączyć. Jeśli prądu nie ma, wystarczą lampy LED z własnym akumulatorem. Światło powinno padać na towar i cenówki, a nie w oczy kupujących. Przedłużacz musi być przystosowany do pracy na zewnątrz, a kable powinny leżeć tak, żeby nikt się o nie nie potknął w tłumie.
Po zachodzie słońca temperatura szybko spada, a popołudniowe wydarzenie potrafi przeciągnąć się do wieczora. Termos warto więc napełnić na nowo przed wyjazdem, a w samochodzie zostawić cieplejszą kurtkę na drugą część dnia.
Po kiermaszu: mokre poszycie nie może czekać
Po dniu z mokrym śniegiem najważniejsza praca zaczyna się w garażu. Poszycie i ściany namiotu trzeba rozłożyć i dokładnie wysuszyć, zanim trafią do pokrowca. Tkanina złożona na mokro po kilku dniach może pokryć się plamami i zacząć nieprzyjemnie pachnieć, a do następnego kiermaszu zostaje czasem tylko tydzień. Przy okazji warto przejrzeć stelaż, zatrzaski i linki oraz zapisać, czego zabrakło, a czego było za dużo. Tego samego wieczoru dobrze jest też podłączyć do ładowania lampy i powerbank, żeby przed kolejnym wyjazdem nie szukać ich w pośpiechu.
Notatki z jednego kiermaszu to najlepsza podpowiedź przed kolejnym. Kto w grudniu odwiedzi dwa lub trzy rynki w powiecie, już po pierwszym wyjeździe będzie wiedział, które wyroby znikają przed południem, a które lepiej zostawić w domu. Po ostatnim kiermaszu przed świętami może wtedy wrócić z pustymi skrzynkami i sprzętem gotowym na kolejny sezon.
