Publiczna prośba o pieniądze na leczenie oznacza pokazanie obcym ludziom diagnozy, zdjęć i domowego budżetu. Dla wielu chorych i ich rodzin to bariera większa niż formalności związane z samą zbiórką. Zdarza się, że decyzję o apelu odkłada się tygodniami, choć rachunki za rehabilitację czy dojazdy do kliniki rosną.
Obawy nie biorą się znikąd, bo o hejcie w sieci słyszał niemal każdy. Codzienność zbiórek na leczenie pokazuje jednak także drugą stronę: wpłaty od nieznajomych, udostępnienia, słowa otuchy od ludzi z sąsiedniej ulicy i z drugiego końca Polski. Poniżej wyjaśniamy, skąd bierze się lęk przed oceną, dlaczego hejt wydaje się większy, niż jest w rzeczywistości, i co pomaga opowiedzieć swoją historię bez poczucia, że traci się nad nią kontrolę.
Skąd bierze się lęk przed pokazaniem choroby w internecie?
Najczęściej chodzi o trzy rzeczy. Pierwsza to ocena: obawa, że ktoś zapyta, czy rodzina na pewno potrzebuje pomocy i czy nie poradziłaby sobie sama. Druga to podejrzenie oszustwa, bo internauci wiedzą, że fałszywe apele się zdarzają. Trzecia to prywatność, szczególnie wtedy, gdy chore jest dziecko, a jego zdjęcia i historia leczenia mają trafić do sieci na długie lata.
Do tego dochodzi zwykły wstyd. W polskich domach o pieniądzach i chorobach rozmawia się raczej w czterech ścianach. Prośba o wsparcie bywa odbierana jako przyznanie się do bezradności, choć w rzeczywistości jest rozsądną reakcją na koszty, których nie pokrywa system publiczny: leki spoza refundacji, sprzęt, turnusy rehabilitacyjne, noclegi przy szpitalu.
Lęk przed hejtem ma też oparcie w danych. Według badania Uniwersytetu SWPS „Polscy internauci na temat hejtu 2019–2024” (prof. Marek Kochan, druga fala w listopadzie 2024 r.) z hejtem zetknęło się 45% polskich internautów. Pięć lat wcześniej było to 52%. Aż 88% badanych uznało hejt za poważny problem społeczny. Te liczby pokazują dwie rzeczy jednocześnie: hejt istnieje, ale zdecydowana większość ludzi go nie akceptuje, a skala zjawiska w ostatnich latach spadła.
Dlaczego hejt jest głośniejszy, niż wynikałoby z jego skali?
Psychologia od dawna opisuje tak zwany efekt negatywności. Przykre słowa zapamiętujemy mocniej i dłużej niż życzliwe, a jeden złośliwy komentarz potrafi przesłonić dziesiątki ciepłych. Dlatego osoba, która raz zobaczyła hejt pod czyimś apelem, łatwo zakłada, że to samo spotka ją.
Druga sprawa to proporcje. Komentuje niewielka część użytkowników, a większość reaguje w milczeniu: czyta, wpłaca, przekazuje link dalej. W przypadku zbiórek na leczenie empatia najczęściej nie przybiera formy słów, tylko konkretnego działania. Wpłata kilkunastu złotych nie zostawia śladu w dyskusji, ale zbliża chorego do celu.
Hejt lepiej się też „sprzedaje”. Głośna afera w komentarzach trafia do mediów i rozmów, a setki zwykłych gestów wsparcia pod tym samym wpisem przechodzą bez echa. Obraz internetu, który nosimy w głowie, jest więc bardziej ponury niż to, co faktycznie dzieje się pod większością apeli o pomoc.
Co zmienia zbiórka prowadzona przez fundację?
Na Siepomaga.pl Fundacja Siepomaga zbiera darowizny na pomoc dla swoich podopiecznych, m.in. na leczenie i rehabilitację. Osoba potrzebująca wsparcia lub jej bliscy wysyłają zgłoszenie wraz z dokumentami, a po weryfikacji Fundacja zakłada i prowadzi zbiórkę na rzecz podopiecznego. Ze zgromadzonych darowizn Fundacja udziela podopiecznym pomocy, m.in. pokrywając lub refundując udokumentowane koszty medyczne i okołomedyczne.
Taki model odpowiada na najczęstsze pytanie internautów: skąd wiadomo, że to prawda? Do zgłoszenia dołącza się dokument potwierdzający sytuację, np. wypis ze szpitala, zaświadczenie lekarskie albo orzeczenie o niepełnosprawności. Cały proces, od formularza po potrzebne dokumenty, Fundacja opisuje na stronie https://www.siepomaga.pl/jak-dzialamy/podopieczny. Darczyńca widzi zbiórkę, za którą stoi organizacja sprawdzająca dokumenty, a nie anonimowy wpis, który trudno zweryfikować.
Dla rodziny ważne jest też to, że nie musi sama ważyć każdego słowa. Treść zbiórki przygotowuje zespół Fundacji Siepomaga na podstawie informacji przekazanych przez chorego lub bliskich. Środki są rozliczane na podstawie dokumentów, m.in. faktur, więc darczyńca wie, że pieniądze idą na cel opisany w zbiórce.
Osoby, które chcą dowiedzieć się, jak wygląda cała droga od zgłoszenia do uruchomienia zbiórki, znajdą ją opisaną krok po kroku na stronie https://www.siepomaga.pl/blog/342-jak-zalozyc-zbiorke-na-siepomaga-pl.
Co spotyka chorego po drugiej stronie ekranu?
Pierwsze dni zbiórki często zaskakują samych zainteresowanych. Wpłacają osoby, których rodzina nigdy nie spotkała, a link krąży dalej niż po kręgu najbliższych znajomych. Na siepomaga.pl każdego dnia wspierają się ludzie, którzy się nie znają, a ich wspólny wysiłek przekłada się na pomoc, jakiej Fundacja udziela podopiecznym w leczeniu i rehabilitacji.
Wsparcie od internautów ma kilka form, które dla chorego znaczą więcej niż sama kwota na liczniku:
- wpłata, nawet niewielka, od osoby, która nigdy nie spotkała chorego;
- udostępnienie zbiórki we własnych mediach społecznościowych;
- słowa otuchy w wiadomościach i komentarzach pod udostępnionym apelem;
- przekazanie informacji dalej: w pracy, w parafii, w szkole czy w lokalnej grupie.
W mniejszych miejscowościach dużą rolę odgrywa sąsiedztwo. Podopieczni Fundacji mogą otrzymać grafiki do udostępnienia w sieci oraz ulotki i plakaty, które da się wydrukować i zostawić w sklepie, bibliotece czy szkole. Zbiórka wychodzi wtedy z internetu na ulice, a pomoc przychodzi od ludzi, których mija się na co dzień.
Uczciwie trzeba dodać, że przykry komentarz może się zdarzyć. Lepiej być na to przygotowanym, niż udawać, że problem nie istnieje. Pojedynczy hejter nie zmienia jednak tego, że po drugiej stronie ekranu jest znacznie więcej osób, które chcą pomóc.
Jak opowiedzieć swoją historię, żeby czuć się z nią bezpiecznie?
Punktem wyjścia jest zgoda chorego na to, co trafi do opisu i na zdjęcia. Przy starszym dziecku dobrze jest zapytać o jego zdanie, bo to jego historia zostanie w internecie najdłużej. Dorosły pacjent ma prawo zdecydować, że nie chce pokazywać twarzy albo szczegółów diagnozy.
Opis zbiórki ma wyjaśnić cel i potrzebę, a nie epatować cierpieniem. Prywatne mogą zostać adres, pełne wyniki badań czy zdjęcia z najtrudniejszych chwil na oddziale. Darczyńcy potrzebują informacji, na co zbierane są pieniądze i dlaczego, a nie dokumentacji każdego dnia choroby.
Pomaga też podział ról w rodzinie. Jedna osoba może udostępniać zbiórkę i dziękować za wsparcie, inna odpowiadać na wiadomości. Na obraźliwe komentarze najlepiej nie odpowiadać, tylko zgłaszać je administratorom serwisu, na którym się pojawiły, i nie czytać ich w nieskończoność.
Zanim w sieci pojawi się publiczny apel, warto usiąść z bliskimi i ustalić granice prywatności: co pokazujemy, czego nie, kto mówi w imieniu rodziny. Kolejnym krokiem jest zebranie dokumentów potwierdzających sytuację zdrowotną, bo od nich zaczyna się zgłoszenie. Z taką rozmową za sobą łatwiej opowiedzieć swoją historię spokojnie i przyjąć pomoc, która przyjdzie od ludzi po drugiej stronie ekranu.
