Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie w holu swojej siedziby przy ul. Słowackiego 18 makietę przedstawiającą bitwę pod Oleszycami z 1939 roku. Twórcą tej imponującej pracy jest 15-letni Michał Grabik, uczeń 8 klasy Szkoły Podstawowej w Oleszycach oraz członek Jednostki Strzeleckiej 2033 im. gen. Kustronia w Lubaczowie.
Nastoletni pasjonat historii wojskowości poświęcił wraz z rodziną wiele miesięcy na zaprojektowanie, budowę i dopracowanie wszystkich elementów, aby jak najwierniej oddać realia tamtych wydarzeń. Prezentowana ekspozycja nawiązuje do bohaterskich walk 21 Dywizji Piechoty Górskiej pod dowództwem gen. Józefa Kustronia. Formacja ta, po bojach w obronie kraju, otrzymała rozkaz marszu na wschód. 14 września 1939 r. żołnierze dotarli do lasów pod Oleszycami, gdzie starli się z przeważającymi siłami niemieckimi. Zacięte walki toczyły się m.in. pod Futorami, Uszkowcami oraz Dachnowem.
Tragiczny finał rozegrał się 16 września 1939 r., kiedy niemiecki pierścień okrążenia ostatecznie się zamknął. Generał Józef Kustroń odrzucił próbę ucieczki ze sztabem i poległ w okolicach Koziejówki koło Ułazowa około godziny 14:00, trafiony serią z niemieckiego karabinu maszynowego. Ciało dowódcy pochowano przy cerkwi w Ułazowie, a niemieccy żołnierze oddali mu hołd salwą honorową.
Dzieło młodego pasjonata historii ma powierzchnię 3 metrów kwadratowych i powstało z około 20 różnych zestawów klocków i wielu elementów wykonanych własnoręcznie. Makieta, która powstała także w ramach upamiętnienie 450-lecia nadania praw miejskich Oleszycom, będzie dostępna dla zwiedzających w Rzeszowie do 30 września 2026 r. w godzinach 7:30 – 15:00.
Oto kilka zdjęć makiety z czasu, kiedy była eksponowana w Oleszycach.
