Na terenie nieistniejącej już miejscowości Monastyr, w obrębie Nadleśnictwa Lubaczów, trwają intensywne prace badawcze w miejscu wpisanego do rejestru zabytków dawnego klasztoru Bazylianów. W działaniach tych bierze udział interdyscyplinarny zespół specjalistów.
Badacze wykorzystują najnowsze technologie geodezyjne, archeologiczne i konserwatorskie, aby dokładnie rozpoznać i udokumentować niewidoczne już dziś gołym okiem pozostałości historycznej zabudowy. Pierwszym etapem prac było stworzenie numerycznych modeli terenu (NMT) na bazie danych z lotniczego skanowania laserowego LiDAR. Opracowano m.in. model cieniowany, model nachylenia terenu i model otwartości nieba, które pozwalają na szczegółową analizę ukształtowania powierzchni. Równocześnie powstał model pokrycia terenu, który uwzględnia obecne warunki przyrodnicze oraz relikty dawnej zabudowy. Na podstawie danych LiDAR i pomiarów terenowych sporządzono plan sytuacyjno-wysokościowy z dokładnym oznaczeniem zachowanych elementów, takich jak piwnice, mury, cmentarze czy studnie. Wytyczono siatkę pomiarową oraz trzy stałe punkty odniesienia, gwarantujące wysoką precyzję dalszych pomiarów.
Zespół badawczy w składzie: Marcin Piotrowski, Patrycja Piotrowska, Małgorzata Podgórska-Makal, Jakub Martyniuk oraz dr Paweł Sygowski, przygotował także dokumentację fotograficzną obecnego stanu obiektu. W nadchodzących miesiącach (lipiec–wrzesień 2025) zaplanowano kolejne etapy prac: badania geofizyczne (elektrooporowe, magnetometryczne i georadarowe), które umożliwią analizę podziemnych struktur bez ingerencji w warstwy archeologiczne. Uzupełnieniem tych działań będą wykopy sondażowe oraz badania geochemiczne, mające na celu m.in. identyfikację dawnych funkcji poszczególnych stref klasztoru. Wszystkie dane trafiają do głównego planu dokumentacyjnego, który w przyszłości posłuży zarówno do dalszych badań, jak i ochrony tego cennego dziedzictwa kulturowego.
