Darowizna i zachowek to dwa ważne pojęcia w prawie spadkowym, które często wywołują spory pomiędzy spadkobiercami. Osoby obdarowane darowizną mogą zastanawiać się, czy będą miały obowiązek zapłaty zachowku. Co warto wiedzieć na ten temat?
Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która ma na celu ochronę najbliższych członków rodziny zmarłego. Prawo do zachowku przysługuje osobom, które zostałyby powołane do spadku na mocy dziedziczenia ustawowego, ale zostały pominięte w testamencie lub w inny sposób pozbawione swojego udziału w majątku spadkowym. Z kolei darowizna to dobrowolne przekazanie majątku przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. W praktyce często pojawia się pytanie, jak darowizny dokonane za życia spadkodawcy wpływają na prawo do zachowku.
Darowizna a zachowek – co warto wiedzieć?
Darowizna to czynność prawna, która polega na bezpłatnym przekazaniu przedmiotu darowizny na rzecz innej osoby. Może ona obejmować nieruchomości, pieniądze, ruchomości czy inne składniki majątku. Z kolei zachowek to roszczenie przysługujące najbliższym krewnym zmarłego, jeśli zostali pominięci w dziedziczeniu ustawowym lub otrzymali mniej, niż przewiduje prawo.
Przy obliczaniu zachowku bierze się pod uwagę nie tylko majątek pozostawiony przez zmarłego, ale również darowizny dokonane za jego życia. Istnieją jednak wyjątki. Nie dolicza się do spadku drobnych darowizn zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych. Oznacza to, że drobne upominki, np. okazjonalne prezenty, nie mają wpływu na wysokość zachowku. Więcej na ten temat można przeczytać na stronie: https://www.kancelariafus.pl/darowizna-a-zachowek-co-warto-wiedziec/.
Komu należy się zachowek?
Zachowek przysługuje określonym osobom. Są to:
- – zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki),
- – małżonek spadkodawcy,
- – rodzice spadkodawcy, o ile w normalnych warunkach byliby oni powołani do dziedziczenia ustawowego.
Uprawniony do zachowku może domagać się jego zapłaty od spadkobierców lub osób, które otrzymały darowizny, a nie należą do grona spadkobierców. Wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przysługiwałby danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym. Jeśli uprawniony do zachowku jest osobą trwale niezdolną do pracy lub małoletnim dzieckiem zmarłego, zachowek wynosi dwie trzecie wartości udziału spadkowego.
Jak darowizna wpływa na zachowek?
Darowizny dokonane przez spadkodawcę przed śmiercią mogą wpłynąć na wysokość zachowku. Wartość darowizny dolicza się bowiem do masy spadkowej, a następnie na tej podstawie ustala się wysokość zachowku. Spadkobiercy uprawnieni do zachowku mogą domagać się jego wypłaty od obdarowanego. Mają na to 5 lat od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy.
Prawo przewiduje jednak pewne ograniczenia. Darowizny dokonane na rzecz spadkobierców (np. dzieci, współmałżonka) są zawsze uwzględniane przy obliczaniu zachowku, ale darowizny na rzecz osób niebędących spadkobiercami bierze się pod uwagę wtedy, gdy zostały dokonane w ciągu 10 lat przed śmiercią spadkodawcy.
Darowizna i zachowek to instytucje prawne, które często powodują konflikty między spadkobiercami. Warto pamiętać, że zachowek przysługuje bliskim krewnym zmarłego, a jego wysokość zależy od wartości majątku spadkowego oraz darowizn dokonanych za życia spadkodawcy. W niektórych przypadkach osoba obdarowana może być zobowiązana do zapłaty zachowku, jeśli wartość darowizny przewyższa udziały spadkobierców. Znajomość zasad dotyczących darowizn i zachowku pozwala uniknąć sporów i lepiej planować przyszłość majątkową swojej rodziny.
