Gmina Lubaczów aktywnie zaangażowała się w renowację miejsc pamięci narodowej, które przypominają o tragicznych wydarzeniach II wojny światowej. W 2024 roku, dzięki wsparciu finansowemu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Wojewody Podkarpackiego, przeprowadzono prace remontowe na zbiorowej mogile wojennej na cmentarzu parafialnym w Baszni Dolnej oraz przeniesiono grób Rodziny Kochanów i Kosiorów na ten sam cmentarz. Oba te miejsca upamiętniają ofiary ukraińskich nacjonalistów OUN-UPA.
Renowacja zbiorowej mogiły wojennej
Jednym z kluczowych projektów była renowacja zbiorowej mogiły wojennej na cmentarzu w Baszni Dolnej, gdzie pochowani zostali Anna Weber, Weronika Cisek, Rozalia Leja, Franciszek Malec i Mieczysław Kosior – ofiary brutalnych mordów dokonanych przez ukraińskich nacjonalistów z OUN-UPA. Mogiłą tą od lat opiekują się nauczyciele i uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Baszni Dolnej, dbając o jej estetykę i zachowanie pamięci o ofiarach.
Remont mogiły został zrealizowany w ramach programu „Groby i cmentarze wojenne w kraju” i objął prace mające na celu poprawę stanu technicznego oraz estetykę miejsca pamięci. Koszt inwestycji wyniósł 20 258,10 zł, z czego 16 200 zł pochodziło z Funduszu Promocji Kultury, państwowego funduszu celowego zarządzanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a 2 000 zł wsparcia udzielił Wojewoda Podkarpacki. Pozostała kwota została sfinansowana z budżetu Gminy Lubaczów.
Przeniesienie grobu wojennego Rodziny Kochanów i Kosiorów
Kolejną istotną inwestycją była relokacja grobu wojennego Rodziny Kochanów i Kosiorów na cmentarz parafialny w Baszni Dolnej. Rodzina ta, składająca się z ośmiu osób w wieku od 2 do 53 lat, została zamordowana przez członków OUN-UPA 10 sierpnia 1944 roku. Dzięki działaniom gminy i wsparciu finansowemu w wysokości 8 000 zł, udzielonemu przez Wojewodę Podkarpackiego, udało się przenieść grób w godne miejsce, gdzie możliwe będzie utrzymanie należnej czci dla ofiar tej tragedii. Całkowity koszt realizacji tego zadania wyniósł 10 000 zł.
Pamięć o przeszłości i troska o dziedzictwo
Inwestycje te stanowią ważny krok w dbałości o lokalne dziedzictwo historyczne i kulturowe. Dzięki wsparciu finansowemu oraz zaangażowaniu władz gminy, miejsca pamięci mogą być odpowiednio pielęgnowane i przypominać młodszym pokoleniom o tragicznych losach ludzi, którzy zginęli podczas wojny. Inicjatywy te nie tylko upamiętniają ofiary, ale także podkreślają, jak istotne jest pielęgnowanie historii, by nigdy nie zapomnieć o tych, którzy oddali życie w tragicznych okolicznościach.
Działania gminy Lubaczów są dowodem na to, że nawet najmniejsze społeczności lokalne mogą mieć znaczący wpływ na zachowanie pamięci historycznej i dziedzictwa narodowego.
Prace dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
